حسن حسن زاده آملى
246
هزار و يك كلمه (فارسى)
اختلاف در قرائت بيش از اين مىشد كه فعلا موجود است و چون ديدند ضرر آن بيش از منفعت است شيعه را امر نمودند كه متابعت قرائت مشهور نمايند علاوه بر اينكه سهو و خطائى كه موجب اختلاف در قرائت حضرت پيغمبر شده در نقل قرائت ائمه معصومين نيز ممكن بود و محذور اول برمىگشت . بعضى از شيعه و علماى اهل سنت گويند قرآن به هفت وجه نازل شده و تمام اين قرائتها واقعا از طرف خدا نازل گرديده ولى حق اين است كه قرآن به يك وجه بيشتر نازل نشده و چون حفظ آن يك وجه محال است عادة مردم مختارند بهر يك از قراآت تلاوت و عمل كنند ، چنان كه گفتيم و اگر امروز براى ما ممكن بود مصحف ابى بن كعب يا عبد الله بن مسعود يا ساير كسانى كه در زمان حضرت پيغمبر قرآن را مىنوشتند و آن حضرت مردم را امر به مراجعه آنها نموده بود بدست مىآوريم براى ما جائز بود از روى مصاحف آنها قرائت كنيم و ليكن چون آنها در زمان عثمان سوخته شد و از بين رفت قرائت ما منحصر به اين مصحف فعلى است كه از اول اسلام تاكنون با نهايت دقت در حفظ آن مىكوشند حتى اينكه در بعضى موارد زيد بن ثابت رسم الخط را غلط نوشته قراء آن غلطها را درست نكردند و با همان غلطها تا امروز باقى است براى آنكه احتمال تحريف در آن داده نشود و نگويند قراء در آن تصرف نمودهاند فقط در كتابهاى مخصوص يادداشت كردهاند مثلا سنّت و رحمت در عربى بايد با ها نوشته شود سنة و رحمة در بعضى موارد قرآن با تاء كشيده نوشته بود آن را تغيير ندادند و با همان تاء كشيده تا امروز باقى است و بسيارى از قراء صدر اول نقطه و حركت گذاشتن روى حروف قرآن را بدعت مىدانستند و مىگفتند چيزى غير اصل حروف را نبايد در مصاحف نگاشت و اين حركات كه فعلا مرسوم است مثل فتحه و ضمه و كسره و تنوين و تشديد اختراع خليل نحوى معروف است و قبل از او در زمان عبد الملك مروان نقطه را اختراع كردند و قبل از آن هيچ نبوده جز شكل حروف . و نيز آيه و كلمات و حروف قرآن را شمردند و كيفيت اداى كلمات را ضبط نمودند مانند اينكه ابن كثير چه اندازه مد واجب را مىكشيد و كسائى كدام حرف را با غنه ادا مىكرد و